GLUKOMANNAN JAKO WSPARCIE PROCESU ODCHUDZANIA

Problem otyłości zatacza coraz szersze kręgi

Odchudzanie to temat, z którym stykamy się na każdym kroku, ale powodów ku temu jest wiele. Niestety z roku na rok wzrasta w Polsce i na świecie odsetek osób z nadwagą lub otyłością. Według danych NFZ - 68 proc. mężczyzn i 53 proc. kobiet w Polsce ma nadmierną masę ciała. Co czwarty Polak jest otyły i prawie co czwarta Polka. Nie ma co ukrywać częstość występowania otyłości przyspieszyła na całym świecie. W Polsce w ciągu ostatnich 20 lat trzykrotnie wzrosła liczba dzieci z nadwagą. Według statystyk NFZ wśród dzieci 44 proc. chłopców i 25 proc. dziewcząt ma nadmierną masę ciała Zajmujemy piąte miejsce na świecie pod względem liczby dzieci z nadmierną masą ciała. Niestety Polska, niechlubnie przewodzi w Europie, jeśli chodzi o wzrost częstości występowania nadwagi i otyłości wśród młodszej grupy naszego społeczeństwa. Według szacunków, w Polsce każdego roku będzie przybywać 400 tys. dzieci z nadmierną masa ciała, z których 80 tys. będzie otyłych. 4/5 nastolatków z nadwagą lub otyłością zostaje otyłymi dorosłymi [1]

 

Przerażające statystyki, covid, tycie…

Musimy pamiętać, że otyłość to nie tylko kwestia wyglądu, większego rozmiaru ubrań czy dyskomfortu. To poważna przewlekła choroba z poważnymi konsekwencjami, tendencją do nawrotów, i niestety bez tendencji do samoustępowania. To choroba, która obok Covid-19, przyjęła skalę prawdziwej pandemii, niespotykanej dotychczas w dziejach ludzkości. Otyłość to choroba, która zabija na świecie więcej osób niż głód, gdyż na co dzień więcej osób umiera z powodu nadmiaru pożywienia niż z powodu jego braku.

Trwająca od ponad roku pandemia i ograniczanie aktywności fizycznej niestety sprzyja dalszym wzrostom wagi.  W trakcie pandemii Polacy znacznie ograniczyli nie tylko treningi ale jakąkolwiek aktywność fizyczną. Przyczyniło się to w dużym stopniu do tycia mieszkańców naszego kraju. Aż 42 proc. z nas przybrało na wadze średnio 5,7 kg – wynika z sondażu Ipsos COVID 365+ [2]

Według wielu danych naukowych nadwaga i otyłość są jednymi z wiodących czynników zwiększających ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19.

 

Zatem jak sobie pomóc?

Podstawą jest oczywiście ruch i zdrowa dieta i te czynniki bezapelacyjnie są niezbędne do uzyskania ogólnie pojętego zdrowia. Wystarczy 10 tysięcy kroków dziennie oraz dieta nie przekraczająca naszego całkowitego zapotrzebowania energetycznego, bazująca na warzywach, owocach, strączkach, rybach, dobrej jakości jajach i mięsie, nieprzetworzonych zbożach, orzechach, nasionach. Jednak jeśli to nie pomaga można szukać wsparcia w farmakoterapii lub suplementacji. Jedną z ciekawych alternatyw zatwierdzonych przez EFSA jako wsparcie redukcji masy ciała przy zachowaniu diety nisekoenergetycznej jest glukomannan [3]

 

Czym jest glukomannan ?

Glukomannnan jest cukrem zaliczanym do frakcji błonnika rozpuszczalnego w wodzie. Nie podlega trawieniu przez ludzkie enzymy trawienne, ale jest rozkładany przez bakterie jelitowe.

Otrzymuje się go z korzenia rośliny Amorphophallus konjac (syn. Amorphophallus rivieri Duriac), zwanej dziwidło lub amorfofalus (z ang. elephant yam lub konjac). Jest to roślina wieloletnia występująca naturalnie w Azji, a uprawiana głównie w Japonii. Świeża bulwa Amorphophallus konjac zawiera średnio 13% suchej masy, z czego 70% przypada na glukomannan, a pozostałe 30% stanowi skrobia. Bulwy Amorphophallus konjac są zjadane jako składnik tradycyjnych potraw w Azji w postaci galaretek, dodatku do tofu i makaronu. Obecnie wykorzystuje się glukomannan jako dodatek do żywności, emulgator i środek zagęszczający lub suplement diety zmniejszający masę ciała [4]

 

Czy glukomannnan działa?

Tak. Duży przegląd randomizowanych badań kontrolowanych oceniających skuteczność Glukomannanu w porównaniu z placebo, publikowanych w naukowych bazach danych takich jak MEDLINE, EMBASE, CENTRAL i Google Scholar wykazał znaczące statystycznie zmniejszenie masy ciała w grupie przyjmującej glukomannan w porównaniu z grupą kontrolną. Istnieją zatem dowody na to, że u zdrowych dorosłych z nadwagą lub otyłością w krótkim okresie stosowanie glukomannanu wraz z dietą może pomóc zmniejszyć masę ciała. Potwierdza to także EFSA [5]

W dostępnym piśmiennictwie można znaleźć wyniki badań klinicznych dotyczące skuteczności glukomannanu w obniżaniu masy ciała. Walsh i wspólnicy. [6] przeprowadzili nie duże aczkolwiek, randomizowane badanie z podwójnie ślepą próbą i kontrolowanym placebo, w którym uczestniczyło 20 otyłych osób. Podawano im 1 g (dwie kapsułki po 500 mg) glukomannanu lub placebo (skrobia) przed każdym posiłkiem przez 8 tyg. Co ważne osoby poddawane temu badaniu nie zmieniały swojej zwykłej diety i poziomu aktywności fizycznej. Odnotowano utratę masy ciała statystycznie istotnie wyższą w grupie zażywającej glukomannan niż w grupie placebo6

Z koli zespół Cairella M, Marchini i wspołników przeprowadził inne randomizowane badanie z podwójnie ślepą próba oraz kontrolowanym placebo, na 30 kbietach z nadwagą lub otyłością. Panie jadły 1200 kcal dziennie[7]. Kobietom tym podawano placebo lub glukomanan na 30-60 min przed każdym posiłkiem (około 4 g na dobę) wraz z dużą ilością wody.  Ubytek masy ciała w grupie otrzymującej glukomannan wyniósł 4,3 kg, a w grupie otrzymującej placebo 2,7 kg, czyli Panie spożywające glukomannan schudły w tym czasie o 1,6 kg więcej.

 

W kolejnym przeprowadzonym tym razem przez zespół Birketvedt i wspólników[8] badaniu brało udzisł 52 ochotników stosujących dietę niskokaloryczną (1200 kcal), którym podawano placebo lub glukomannan (1,24 g na dzień) w postaci tabletek na 15 min przed posiłkiem. W grupie zażywającej glukomannan spadek masy ciała był wyższy o 1,3 kg niż w grupie z placebo.

Dowody są na tyle silne że EFSA dopuszcza stosowanie oświadczenia zdrowotnego w stosunku do glukomannanu takie jak „W ramach diety niskokalorycznej glukomannan pomaga w utracie wagi”. Oświadczenie to może być stosowane stosowane wyłącznie w odniesieniu do żywności zawierającej 1 g glukomannanu na określoną ilościowo porcję. Kkorzystne działanie występuje w przypadku spożywania 3 g glukomannanu dziennie w trzech dawkach po 1 g każda, z 1 lub 2 szklankami wody, przed posiłkiem i w ramach diety niskokalorycznej[9].

Glukomannan a cholesterol

Panel EFSA na podstawie analizy licznych badań stwierdził, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy spożywaniem glukomannanu a obniżeniem stężenia cholesterolu we krwi.

Oświadczenie może być stosowane wyłącznie w odniesieniu do żywności zapewniającej spożycie 4 g glukomannanu dziennie. Aby oświadczenie mogło być stosowane, podaje się informację dla konsumenta, że korzystne działanie występuje w przypadku spożywania 4 g glukomannanu dziennie 9.

To wszytsko jest ciekawe i obiecujące, jednak pamiętajmy najważniejsze w procesie odchudzania jest zbilansowanie dostarczanej energii z jej zużyciem. Żadna terapia roślinna nie jest w stanie zastąpić zdrowej, zbilansowanej diety oraz odpowiedniego poziomu aktywności fizycznej.

 

Dietetyk kliniczny

Agnieszka Ślusarska-Staniszewska

[1] https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/otylosc-choroba-wagi-ciezkiej,7355.html

[2] https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C87241%2Cbadanie-podczas-pandemii-az-42-proc-polakow-przybralo-na-wadze-srednio-57-kg

[3] http://www.czytelniamedyczna.pl/4409,glukomannan-i-inne-substancje-pochodzenia-rolinnego-stosowane-w-leczeniu-otyoci.html

[4] http://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2014/11/pf_2013_132-139.pdf

[5]https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0899900714004250?via%3Dihub

[6] Walsh DE, Yaghoubian V, Beh- forooz A. Effect of glucomannan on obese patients: a clinical study. Int J Obesity 1984; 8:289-93.

[7] Cairella M, Marchini G. Evaluation of the action of glucomannan on metabolic parameters and on the sensation of satiation in overweight and obese patients. Clin Terap 1995; 146:269-74.

[8] Birketvedt GS, Shim- shi M, Erling T i wsp. Experiences with three different fiber supplements in weight reduction. Med Sci Monitor 2005;

[9] ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 432/2012
z dnia 16 maja 2012 r.ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci